در فرهنگ لغت معین اکوسیستم به محیطی برای زیست جانوران خشک‌زی و دریازی تعریف می‌شود. استارتاپ در هر ابعادی از کوچک‌ترین اندازه تا کلان‌ترین شکل جهانی، در یک اکوسیستم زیست می‌کند؛ یعنی زیست اعضای آن از سرمایه‌گذاران گرفته تا استارتاپ‌ها به یکدیگر وابسته است. یک اکوسیستم تنها در صورتی زنده می‌ماند که اعضای آن فعال باشند و ارتباطی از همین جنس با یکدیگر داشته باشند.
خشکسالی اکوسیستم استارتاپی؛ یک بحران جدی
به گزارش تجارت نیوز، خروج نخبگان در سال‌های اخیر رشد قابل‌توجه‌ی داشته است. سرمایه‌های فکری کشور که به دلایل مختلف مهاجرت می‌کنند، در جامعه استارتاپی ایران رکودی اساسی به‌وجود آورده است. از سوی دیگر سرمایه‌گذاران بعد از پاندمی کرونا رفتاری محتاطانه دارند. رویداد ارائه به سرمایه‌گذار با هدف ترویج فضای استارتاپی، حمایت، مشاوره و شتابده‌ی استارتاپ‌ها و شاید مهمتر رواج فرهنگ سرمایه‌گذاری پرریسک یا VC شناخته می‌شود.
شتاب‌دهنده یا چیست؟
شتاب‌دهنده‌ها شرکت‌هایی هستند که برای استارتاپ‌ها مانند کاتالیزور عمل می‌کنند. آن‌ها به ایده‌پردازان جوان مشاوره می‌دهند و برای ایده‌های جدید سرمایه‌گذار جذب می‌کنند. شتاب‌دهنده‌ها متخصصان این حوزه‌اند و ایده‌پردازان جوان با مراجعه به آن‌ها فعالیت خود را تسهیل می‌کنند.
شتاب‌دهنده‌ها به استارتاپ‌ها کمک می‌کنند تا هویت مشتریان و بازار خود را بشناسند. فرا‌یند تامین مالی یکی از مهم‌ترین مسائلی است که استارتاپ‌ها برای موفقیت تلاش زیادی می‌کنند. شتاب‌دهنده در این حوزه به استارتاپ‌ها کمک می‌کند تا هم برای ارائه به سرمایه‌گذاران آماده شوند و هم در موقعیت ارائه قرار گیرند.
چالش اصلی اکوسیستم استارتاپی ایران
همانطور که گفته شد، دو مشکل اساسی مهاجرت نخبه‌های کشور و احتیاط سرمایه‌گذاران بعد از افت جهانی پاندمی کرونا است. از نظر کارشناسان اکوسیستم استارتاپی ایران یک مشکل عمده در میان استارتاپ‌ها، دانشجویان و ایده‌پردازان جوان کمبود دانش فنی و تجاری‌سازی است. همگی بر این نکته اعتقاد دارند که عدم وجود سطح کافی از دانش عملی کسب‌وکار‌ها، استارتاپ‌ها را به مشکل انداخته است.
در حاشیه چهارمین رویداد ارائه به سرمایه‌گذار که توسط مرکز نوآوری نکس‌ترا برگزار شد، با تعدادی از فعالان اکوسیستم گفتگو کردیم. اسفندیار غفوری، از هیئت مدیره مجموعه کارایا، بر لزوم ورود به بازار کار تاکید کرد. ایشان با لحنی صریح خطاب به مخاطبان گفتند که در کنار تحصیل و تقویت دانش، احتیاج عمیقی به حضور در بازار دارند.
اما یک نظر جالب دیگر هم وجود داشت. مشکت اسدی، مدیرعامل آکادمی آن‌سو، در گفتگو اشاره کرد که سطح پایین در حوزه دانش تجاری‌سازی تا حدی به گردن همین دوره‌های استارتاپی است. ایشان ذکر کردند که محتوای حقوقی و مالی دوره‌های آموزشی نیازمند بازتعریف هستند. ضعف آموزش‌ها نکته‌ای ریزبینانه است. خانم اسدی با تجربه طولانی در برگزاری دوره‌های استارتاپ، لزوم تحول در این شیوه را یک ضرورت دانستند.
چشم‌انداز
این سوالی بود که همه اهالی و طرفین گفتگو به آن پاسخ دادند. علی‌رغم تمام مشکلاتی که ذکر شد یعنی خروج سرمایه‌های فکری و شرایط پیچیده اقتصادی، از ایران و جامعه ایرانی به عنوان منبعی تمام‌نشدنی از استعداد و نوابغ یاد شد. کشوری با پیشینه ممتاز در تاریخ علم، قطعا ریشه‌های عمیقی در این حوزه دارد.
از بین تیم‌های پذیرفته شده در این رویداد، هشت استارتاپ برای ارائه نهایی روی صحنه رفتند. در گفتگو با دکتر سجادی مدیرعامل مرکز نوآوری نکس‌ترا در ساعات می‌انی روز عنوان شد که تا کنون سه تیم از هشت تیم توانسته‌اند نظر سرمایه‌گذاران را جلب کنند و برای شروع به کار خود فرا‌یند جذب سرمایه را آغاز کرده‌اند.
همگی افراد چشم‌انداز مثبتی از آینده کسب‌وکار‌های استارتاپی در داخل کشور داشتند و معتقد بودند که تلاش و فعالیت در این نقطه به حدی بالاست که راه‌حل در هر حوزه‌ای بالاخره روزی پیدا می‌شود. کسب‌وکار‌های استارتاپی در فرا‌یند خود از دره مرگ عبور می‌کنند. این دره منجر به شکست ایده‌های پرشماری می‌شود اما حضور عواملی مانند شتاب‌دهنده‌ها، انجمن‌ها و کارگروه‌های مختلف چه به لحاظ عملی و چه به لحاظ نظری، آینده امیدوارکننده‌ای را ترسیم خواهد کرد. مشکت اسدی در این خصوص به تجارت نیوز گفت ما محکوم به امیدوار بودن نخواهیم بود بلکه امیدوار بودن یا نبودن یک انتخاب است.
