؟
تاریخچه تسلیحات جنگی همواره در همتنی با پیشرفتهای فناوری شکل گرفته و هوش مصنوعی نیز اکنون بر این روند تأثیر عمیقی گذاشته است. در این گزارش به بررسی جایگاه هوش مصنوعی در تحول جنگافزارها، مدیریت عملیات نظامی، شناسایی اهداف و چالشهای حقوقی و اخلاقی ناشی از آن میپردازیم.
تأثیر هوش مصنوعی بر دقت و سرعت جنگافزارها
استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی برای افزایش دقت و سرعت هدفگیری در اولویتهای برنامههای نظامی قدرتهایی چون آمریکا و چین قرار دارد. پهپادهای مجهز به این فناوری قادرند حتی در صورت قطع سیگنالهای جیپیاس یا قطع ارتباط با هدایتگر، به هدف خود برسند. این قابلیت به طور قابلتوجهی کارایی عملیات هوایی را در محیطهای پیچیده ارتقا میدهد.
یاریرسانی به فرماندهی و کنترل عملیات
هوش مصنوعی میتواند در سطح فرماندهی نیز نقشی تعیینکننده ایفا کند. پردازش دادهها با سرعت بالا امکان پیشگیری از تصادفات پهپادها، جمعآوری و تحلیل سریع اطلاعات و کاهش تهدیدات علیه شهروندان را فراهم آورده است. سیستمهای هوشمند قادرند از منابع متنوعی نظیر تصاویر ماهوارهای، پهپادها، شبکههای اجتماعی و دادههای سنسوری، اطلاعات آنی استخراج و به فرماندهان عرضه کنند.
خطرات ناشی از تسلح خودکار و نقض قوانین بینالملل
ترکیب هوش مصنوعی با رباتها و سامانههای مستقل در زمین، دریا و هوا، امکان شناسایی و تخریب اهداف در مقیاس وسیع و با سرعت بالا را میسر میسازد. نگرانیهای جدی وجود دارد که تسلط بیش از حد سیستمهای خودکار بر تصمیمگیریهای جنگی، فرماندهان انسانی را به حاشیه راند یا حتی به تسلیمیت وادار سازد. رقابت میان ابرقدرتها برای گسترش تسلیحات مبتنی بر هوش مصنوعی، ریسک نقض قوانین بینالمللی انسانیت را تشدید کرده است.
تعریف چارچوبهای اخلاقی، ارزشهای انسانی و محدودیتهای حقوقی برای سلاحهای هوشمند، ضرورت اجتنابناپذیری است تا از قربانی شدن غیرنظامیان پیشگیری شود. شواهد نشان میدهد که این سلاحها تنها در سطح آزمایشی بکار نمیروند؛ در میدانهای جنگ اوکراین و غزه نیز حضور داشتهاند. افزایش سرمایهگذاری از سال ۲۰۲۱ تا کنون، پیشبینی میکند جنگهای آینده سریعتر، فراگیرتر و با مداخله انسانی کمتر خواهند بود.
چالشهای تشخیص هدف و خطاهای فاجعهآفرین
سیستمهای هوش مصنوعی در مراحل اولیه توسعه، دچار خطاهای تشخیصی خطرناک میشوند. به عنوان مثال، تفکیک سرباز مسلح از کودک با اسلحه پلاستیکی، یا تفکیک مجروح خوابیده بر سلاح از تکتیران در حالت شلیک، برای الگوریتمهای نارس دشوار است. چنین نقصهایی تهدید مستقیم امنیت بشر محسوب میشوند.
خودکارسازی شناسایی اهداف با شبکههای عصبی و بینایی ماشین
ادغام شبکههای عصبی در سنسورهای نظامی و غیرنظامی، امکان تحلیل آنی حجم عظیم دادههای تصویری و اطلاعاتی را فراهم میکند که تحلیل دستی آنها ماهها زمانبر بود. شرکتهای متعددی در حال آموزش مدلها با هزاران نمونه هدف هستند، هرچند اکثر در فاز آزمایشی بماندهاند. وزارت دفاع بریتانیا از این تکنولوژی برای خودکارسازی شناسایی اهداف در تصاویر ماهوارهای بهره برده است.
ترکیب هوش مصنوعی با فناوری بینایی کامپیوتری، عملکرد سامانهها در شناسایی، دستهبندی و ردیابی اهداف را در مقایسه با کنترل انسانی به طور قابلتوجهی به بود بخشیده است. پروژه ماون آمریکا در سال ۲۰۱۷ با پردازش تصاویر و ویدیوهای پهپادها در عراق و افغانستان، اهداف مورد نیاز برای حملات هوایی را با دقت بالا استخراج کرد.
سیستمهای هوشمند قادرند اهداف پنهان نظیر تا نکها، کامیونها، تجهیزات سنگین و نیروها را شناسازی کنند که یافتن آنها برای نیروهای زمینی دشوار و پرخطر است. علاوه بر این، ادغام دادههای شنود تلفنی، تصاویر ماهوارهای، بوها، اصوات و سیگنالهای متنوع، امکان ردیابی نیروهای مخفی را میسر میسازد. برآوردها حاکی از آن است که سامانههای هوش مصنوعی میتوانند در روزهزاران هدف را پردازش کرده و سرعت و دقت تصمیمگیری فرماندهان را به شدت افزایش دهند.
پشتیبانی از فرماندهان و سربازان در میدان نبرد
هوش مصنوعی میتواند در قالب سیستمهای مشاوره، پیشنهادهای تا کتیکی ارائه دهد و به سوالات فرماندهان پاسخ بگوید. پروژههای دارپای پنتاگون در این را ستا در حال پیشرفت هستند. همچنین امکان شبیهسازی و تست تا کتیکها و جنگافزارها، ارتقای تا بآوری نیروها و تسهیل تصمیمگیری سربازان از طریق هدستهای واقعیت افزوده، از دیگر کاربردها است.
بعدی دیگر، کاربرد پزشکی هوش مصنوعی در میدان نبرد است؛ تشخیص سریع بیماریها و ارزیابی وضعیت سلامتی سربازان، امکان تصمیمگیری آگاهانه در باره ادامه مأموریت یا انتقال به مراکز در مانی را فراهم میکند.
آیا هوش مصنوعی آتش جنگ راتر میکند؟
رقابت میان ابرقدرتها شامل آمریکا، چین، روسیه و کره شمالی در حوزه تسلیحات هوشمند، ثبات استراتژیک جهانی را به چالش کشیده است. گسترش سلاحهای کاملا خودکار، مرزهای مسئولیتپذیری را محو کرده و امنیت بشر را در سطحی بیسابقه تهدید میکند. تدوین مقررات بینالمللی ملزم و مکانیزمهای نظارت، گام ضروری برای کنترل این مسابقه تسلیحاتی نوظهور است.
