نشانههای اختلال استرسی پس از سانحه (PTSD) و روشهای درمان آن, اختلال استرسی پس از حادثه (PTSD) یک واکنش روانی جدی است که پس از تجربه یا دیدن رویدادهای ترسناک و تهدیدکننده زندگی به وجود میآید. این وضعیت تنها درگیران جنگ یا قربانیان خشونت شدید نیست؛ هر فردی که با سانحه رانندگی، بلایای طبیعی، تجاوز یا مرگ ناگهانی عزیزانش روبرو شده باشد، ممکن است دچار این اختلال گردد. PTSD چیست و چگونه آغاز میشود؟
به گفته دکتر شیوا ایلیایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اکثر مردم با گذشت زمان و بدون مداخله پزشکی از تجربیات سخت خارج میشوند.
هر رویدادی که در آن شخص احساس خطر برای جان خود یا دیگران کند، پتانسیل ایجاد PTSD را دارد؛ از جمله تصادفات ترافیکی شدید، حملات تروریستی، اسیر بودن، بیماریهای لاعلاج و شاهدی از مرگ یا آسیب دادن دیگران. نشانههای اصلی اختلال استرسی پس از سانحه علائم این اختلال معمولاً بین دو تا شش ماه پس از وقوع حادثه خود را نشان میدهند و به سه دسته اصلی تقسیم میشوند ۱.
ه در همان لحظه است و حسی و حرکتی آن (ترس، تعریق، درد، صدا و بوی مخصوص) را مجدداً میچشیند.
محرکهای ساده مانند هواي بارانی برای کسی که در چنین هوایی تصادف کرده، میتواند تداعی را برانگیزد. ۲. پرهیز و بیحسی عاطفی مبتلایان سعی میکنند از هر چیزی که یادآور حادثه است (مکانها، افراد، صحبتها) دوری کنند. آنها ممکن است خود را در کارهای بیش از حد، حل معما یا سرگرمیها غرق کنند تا به خاطرات نگران. این بیتفاوتی به محیط اطراف و کاهش علاقه به فعالیتهای قبلی، در درازمدت منجر به عزلت و تشدید افسردگی میشود. ۳.
هیجانزایی مزمن و آمادهباش مداوم بیمار همیشه در حالت جنگ یا گریز بسر میبرد؛ ناتوانی از خواب، تحریکپذیری بالا، عصبانیت، تمرکز کاسته، و واکنشهای فجیع به تحریکات ناگهانی. علائم جسمانی مانند ضربان قلب سریع، سردرد، درد عضلانی، اسهال و حملات پانیک نیز رایج هستند. برخی برای کاهش این آلام به مصرف مواد مخدر یا مسکنها روی میآورند که وضعیت را بدتر میسازد. آیا همه پس از سانحه دچار PTSD میشوند؟ خیر.
تقریباً تمام افراد در ماه اول پس از سانحه علائم استرس حاد نشان میدهند، اما اکثرین به مرور زمان بهبود مییابند. اگر این علائم بیش از یک ماه طول بکشد و عملکرد روزمره را مختل کند، تشخیص PTSD میشود. روشهای درمان اثربخش PTSD خوشبختانه این اختلال قابل درمان است. درمانهای روانشناختی-رفتاری (CBT) و روشهایی مانند EMDR بر پردازش خاطره تروماتیک تمرکز دارند، نه بر فراموش کردن آن.
هدف این است که فرد بتواند خاطره را بدون وحشت و اضطراب فراوان تداعی کند. درمانهای دارویی (ضدافسردگیها و ضداضطرابها) نیز تحت نظارت روانپزشک برای کنترل علائم جسمانی و کاهش اضطراب به کار میروند. یادگیری تکنیکهای آرامسازی و مدیریت استرس بخش مهمی از درمان است. توصیههای مهم برای بیمار و اطرافیان بیماران خود را مقصر ندانید؛ این علائم نشاندهنده ضعف نیستند، بلکه واکنش طبیعی به شرایط غیرطبیعی هستند.
به خود زمان دهید و از پزشک متخصص کمک بگیرید. آقوام و دوستان از پرسیدن چه حسی داری؟ یا گفتن خوششانسی که زنده موندی پرهیز کنید. تجربه را کوچک نشان ندهید و تنها با گی، صبر و شنیدن بدون قضاوت همراهی کنید. زود شناسی و درمان درزمانی، پیشرفت بیماری به مزمن شدن و بروز عوارضی مانند افسردگی شدید، اعتیاد و خودکشی را پیشگیری میکند.
اگر نشانههای بالا را در خود یا عزیزانتان میبینید، مراجعه به روانپزشک را به تعویق نیندازید.
