بیشتر زانودردهای ناگهانی و به ظاهر بیدلیل به تدریج شکل میگیرند و معمولا نخستین نشانههای آغاز التهاب مفصل یا آرتریت هستند. مکان دقیق درد و شدت آن نیز از اهمیت بالایی برخوردار است؛ برای مثال درد زیر کشک زانو میتواند نشاندهنده التهاب تاندون زانو باشد که کشک را به استخوان درشتنی متصل میکند.
استئوئوآرتریت
زانودرد ناگهانی میتواند آغازین استئوئوآرتریت باشد که شایعترین نوع آرتریت و یک اختلال مفصلی پیشرونده محسوب میشود. با افزایش سن، غضروفی که دو سر استخوانها را میپوشاند به تدریج تحلیل میرود و باعث میشود استخوانها به یکدیگر سابیده شوند. این سابیدگی مفصل التهاب را به دنبال دارد که واکنش طبیعی بدن به ناحیه آسیبدیده است. عوامل متعددی چون آسیب، استفاده بیش از حد از مفصل و بیتحرکی در بروز استئوئوآرتریت نقش دارند. درمان شامل مدیریت درد، بهبود حرکتی، دارو، ورزش و فیزیوتراپی، درمانهای گرم و سرد، تزریق استروئید یا هیالورونیک اسید و کاهش وزن میشود.
آرتریت پسوریاتیک
این نوع آرتریت از عوارض خودایمنی است که هم پوست و هم مفصل را درگیر میکند، بهویژه زانوها. سیستم ایمنی به اشتباه بافتهای سالم را هدف قرار داده و التهاب، درد و آسیب مفصلی ایجاد میکند. علائم شامل درد، تورم، سفتی، کاهش طیف حرکتی و تکههای پوستهدار سفید یا نقرهای روی پوست است. اگرچه علت دقیق ناشناخته است، ژنتیک و عوامل محیطی نقش مهمی دارند. افراد با پسوریازیس، مشکلات ایمنی، عفونت، چاقی و سابقه تروما مفصل بیشتر در خطرند. درمان با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد روماتیسم، ورزش و درمان گرم و سرد امکانپذیر است و در موارد شدید ممکن است جراحی لازم باشد.
آرتریت عفونی
آرتریت عفونی به صورت ناگهانی ظاهر شده و میتواند آسیب دائمی به مفصل بزند. معمولا تنها یک مفصل، اغلب زانو، درگیر میشود. باکتریهایی مانند استافیلوکوک رایجترین عامل هستند، هرچند ویروس یا قارچ نیز میتوانند باعث شوند. عفونت ممکن است پس از جراحی یا از طریق زخم باز منتقل گردد. تورم، درد، تب و لرز از علائم رایجاند. عفونتهای باکتریایی با آنتیبیوتیک درمان میشوند، در حالی که عفونتهای ویروسی معمولا به طور خودبهخود بهبود مییابند. تخلیه مایع عفونی اطراف مفصل نیز برای تسکین درد و جلوگیری از آسیب بیشتر انجام میشود.
نقرس
نقرس نوعی آرتریت التهابی است که درد ناگهانی مفصل را به همراه دارد و معمولا هر بار یک مفصل را هدف میگرداند. این بیماری باعث تورم، درد و احساس گرما میشود. مردان بیشتر دچار نقرس میشوند، اما زنان نیز بهویژه پس از یائسگی مستعد هستند. اگرچه اغلب مفصل انگشت بزرگ پا درگیر میشود، زانوها و قوزک پا نیز میتوانند تحت تأثیر قرار گیرند. حملات نقرس مکرر نیستند و ممکن است سالی یکبار رخ دهند. علت اصلی افزایش اسید اوریک در بدن است که منجر به تشکیل کریستال در مفصل و بافتهای نرم میشود. سطح اسید اوریک تحت تأثیر عملکرد کلیه، رژیم غذایی، مصرف الکل، دارو، وزن و میزان آبنوشیدنی است. درمان شامل دارو برای کاهش التهاب و اسید اوریک، تغییرات رژیمی مانند افزایش آبنوشیدنی، پرهیز از الکل و نوشیدنیهای قندی و غذاهای پرپورین است.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی التهابی است که معمولا ریشه ژنتیکی دارد و مفاصل هر دو طرف بدن، مانند دو زانو، را به طور همزمان درگیر میکند. سیستم ایمنی مواد شیمیایی التهابی ترشح کرده که به مایع مفصلی و بافتهای اطراف حمله میکند و مایع غلیظی تولید میکند که حرکت مفصل را سخت و دردناک میسازد. علائم شامل درد، تورم و سفتی مفصل، بهویژه صبح یا پس از نشستن طولانی است. هدف درمان تسکین درد و پیشگیری از آسیب مفصل است که با دارو، ورزش و فیزیوتراپی دنبال میشود.
سندرم زانوی دونده
سندرم درد پاتلوفمورال یا زانوی دونده ناشی از تحلیل غضروف زیر و اطراف کاسه زانو است که باعث سابیدگی کاسه بر استخوان ران و بروز درد میشود. این عارضه معمولا در افراد جوان، زنان و ورزشکاران رخ میدهد و ناشی از استفاده بیش از حد از مفصل است، هرچند میتواند زمینهساز استئوئوآرتریت باشد. درد پس از نشستن طولانی، بالا و پایین رفتن پلهها، چمباتمه زدن و حرکات لانژ تشدید میشود. درمان شامل داروهای غیرتجویزی مانند ایبوپروفن، استفاده از بریس یا کش زانو، فیزیوتراپی و در موارد شدید جراحی است. برای پیشگیری و حفظ سلامت زانو توصیه میشود از کمپرس یخ، تمرینات کششی و قدرتی، حفظ وزن سالم، استراحت مفصل و استفاده از باند زانو برای حفظ تراز کاسه استفاده گردد.
اگر زانودردی بدون دلیل مشخص دارید، به پزشک یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید و این مسئله را نادیده نگیرید. صبر کردن تا تشدید درد ممکن است منجر به نیاز به درمانهای سنگینتر مانند جراحی شود. متخصص میتواند تغییرات لازم در مکانیک بدنه شما را راهنمایی کند.