هر سال در ۲۱ یا ۲۲ دسامبر انقلاب زمستانی در نیم‌کره شمالی رخ می‌دهد که کوتاه‌ترین روز سال است. در همین روز نیم‌کره جنوبی انقلاب تابستانی و طولانی‌ترین روز را تجربه می‌کند.
این پدیده ناشی از محور چرخش زمین است که نسبت به صفحه مداری دور خورشید عمودی نیست. خود لحظه انقلاب تنها یک لحظه طول می‌کشد اما اصطلاح به روز کامل آن نیز اطلاق می‌شود.
انقلاب زمستانی از دوران نوسنگی در فرهنگ‌های مختلف اهمیت داشته و جشن‌هایی مانند شب یلدا، کریسمس و حنوکا نماد مرگ و تولد دوباره خورشید هستند. بنا‌های باستانی چون گور نیوگرنج، استون‌هنج و کاهوکیا وودهنج با طلوع یا غروب خورشید در این روز هم‌سو شده‌اند.
در فرهنگ ایرانی جشن شب یلدا یا شب چله از قدیمی‌ترین سنت‌هاست که در آن خانواده‌ها گرد هم می‌آیند، آجیل و میوه سرو می‌شود و شعر‌خوانی می‌کنند. اگرچه لحظه دقیق انقلاب قابل محاسبه است اما با چشم غیر‌مسلح قابل مشاهده نیست چون خورشید به نظر ساکن می‌آید.
<figcaption class="wp-element-caption"طلوع خورشید در استون‌هنج در جنوب انگلستان در انقلاب زمستانی
