>> واکنش دیجیپی به دفاع اسنپپی استدلالهای مخدوش برای توجیه شرایط انحصاری در قراردادها >> تیم حقوقی دیجیپی در یک اطلاعیه رسمی، به بیانیه اخیر اسنپپی در قبال رای شورای رقابت واکنش نشان داد و استدلالهای این شرکت را برای توجیه رویههای انحصاری مخدوش و فاقد وجاهت توصیف کرد. این رویارویی حقوقی ریشه در شکایتی دارد که دیجیپی و ازکیوام علیه اسنپپی ثبت کرده بودند.
رای شورای رقابت علیه اسنپپی شورای رقابت در جلسهای که چهارشنبه هفته گذشته برگزار شد، با استناد به شکایت دیجیپی، اسنپپی را به دلیل اعمال شروط ضدرقابتی و انحصاری در قراردادها با پذیرندگان (فروشگاهها) محکوم کرد. بر اساس این رای، اسنپپی موظف شده است رویه ضد رقابتی خود را متوقف نماید و از تکرار آن خودداری کند.
دفاع اسنپپی و استدلالهای آن پس از انتشار این رای، اسنپپی در بیانیهای رسمی اعلام کرد که تصمیم شورای رقابت با واقعیتهای بازار همسو نیست. استدلالهای اصلی این شرکت عبارتند از تعداد قراردادها با کمتر از ۲ هزار فروشگاه آنلاین، موقعیت مسلط اقتصادی را برای شرکت ایجاد نمیکند. صفحه اختصاصی فروشگاهها در پلتفرم اسنپپی، بستری برای حضور رقبا فراهم میآورد. اسنپپی اعلام کرده که در خصوص این حکم، درخواست تجدیدنظر خواهد داد.
پلتفرم دیجیپی ادعای اسنپپی مبنی بر فراهم آوردن بستر برای رقبا در صفحه فروشگاهها را رد کرد.
بر اساس این اطلاعیه، در عمل هیچگونه دسترسی واقعی و برابر برای سایر شرکتهای رقیب در این فضا وجود ندارد. فروشگاههای تحت قرارداد انحصاری، تنها با رفع موانع قراردادی قادر خواهند بود تا از خدمات رقبا به صورت مستقل و با استفاده از اطلاعات کاربران خود بهرهمند شوند. بنابراین، این استدلال نمیتواند ماهیت ضدرقابتی شروط قرارداد را تغییر دهد. ۲.
تحلیل نادرست سهم بازار و قدرت اقتصادی در پاسخ به ادعای قرارداد با ۲ هزار فروشگاه، دیجیپی تأکید کرد که عدد ۲ هزار مربوط به برندها است، نه فروشگاههای واحد. بسیاری از این برندها به تنهایی صدها شعبه و فروشگاه دارند و سهم قابلتوجهی از تراکنشهای آنلاین و حضوری کشور را کنترل میکنند. گردش مالی این برندهای کلیدی، موقعیت مسلط اسنپپی را به خوبی اثبات میکند.
در حقوق رقابت، قدرت بازار بر اساس تأثیر واقعی بر ساختار بازار و توان محدودسازی رقابت سنجیده میشود، نه صرفاً شمارش تعداد قراردادها. ۳.
ثرگذاری یکجانبه بر شرایط بازار را داشته باشد.
این توانایی میتواند ناشی از سهم بازار، موقعیت استراتژیک در زنجیره ارزش، تعداد کاربران یا نفوذ در نقاط کلیدی بازار باشد. رفتارهای تجاری اسنپپی و نوع قراردادهای منعقده با برندهای بزرگ، مصداق بارز این تسلط عملی محسوب میشوند. ۴. اهمیت حجم تراکنش بر تعداد قراردادها در بخش پایانی اطلاعیه آمده است در بازارهای پلتفرمی و مالی، تمرکز بر تعداد قراردادها بدون در نظر گرفتن حجم فروش و اهمیت شرکای تجاری، گمراهکننده است.
وقتی عمده تراکنشهای مالی از طریق شرکای کلیدی (برندهای بزرگ) انجام میشود، کنترل بر این نقاط به معنای در اختیار گرفتن قدرت بازار و قابلیت محدودسازی رقابت است. دیجیپی تأکید کرد که رأی شورای رقابت بر مبنای تحلیل دقیق اثر ضدرقابتی شروط و بررسی واقعی ساختار بازار صادر شده و جایگاه حقوقی مستحکمی دارد.
رقابت بیاعتبار است؟
نکته محوری که تیم حقوقی دیجیپی بر آن تأکید کرده، تفکیک بین تعداد قراردادها و قدرت بازار واقعی است. در اقتصاد پلتفرمی، یک برند بزرگ مانند یک زنجیره سوپرمارکت یا برند پوشاک معروف، میتواند به تنهایی حجم تراکنشهایی را هدایت کند که معادل صدها فروشگاه کوچک است. اسنپپی با امضای قرارداد انحصاری با این برندهای استراتژیک، به طور موثری دروازه اصلی دسترسی به بخش عظیمی از تقاضای مصرفکننده را کنترل میکند.
این کنترلِ نقطهی استراتژیک در زنجیره ارزش، دقیقاً همان چیزی است که قوانین رقابت از جمله قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴، مصداق موقعیت مسلط میدانند. مکانیزم ضدرقابتی شرط انحصار در خرید اقساطی شرایط انحصاری در قراردادها مانع میشود فروشگاهها بتوانند به طور همزمان از خدمات چند ارائهدهنده خرید اقساطی (BNPL) استفاده کنند.
این موضوع دو پیامد مخرب برای بازار دارد اول، حذف انگیزه رقبا برای نوآوری و ارائه شرایط بهتر (مانند نرخ کارمزد پایینتر، بازده بالاتر برای فروشگاه، یا تجربه کاربری بهینهتر). دوم، قفل کردن دادههای رفتاری مشتریان در انحصار یک پلتفرم، که مانع ورود بازیگران جدید به بازار میشود چون فاقد دادههای تاریخی برای اعتباری هستند. دیجیپی استدلال میکند که رفع این موانع، تنها راه برقراری رقابتی واقعی است.
نقش شورای رقابت در بازتعریف قواعد بازی در فینتک ایران رای اخیر شورای رقابت، پیشینهای مهم برای کل اکوسیستم فناوری مالی ایران محسوب میشود. این رای پیامدهای فراتر از پرونده اسنپپی و دیجیپی دارد و سیگنال قویای به تمام پلتفرمهای میانی (، درگاههای پرداخت، و ارائهدهندگان BNPL) میفرستد که سوءاستفاده از موقعیت قدرتمند برای بستن بازار بر روی رقبا، تحمل نخواهد شد.
انتظار میرود این رویه، سایر بازیگران را به بازنگری در قراردادهایشان وادار کند تا از جریمه و محکومیت مشابه جلوگیری نمایند. آینده پرونده تجدیدنظر و سناریوهای محتمل با وجود درخواست تجدیدنظر از سوی اسنپپی، کارشناسان حقوقی معتقدند که استدلالهای مبنای رای شورای رقابت (بررسی اثر واقعی بر ساختار بازار نه ظاهر قراردادها) پایههای محکمی دارد. اگر رأی نهایی بماند، اسنپپی موظف خواهد بود 1.
حذف شرط انحصار از تمام قراردادها با پذیرندگان. 2. امکاندهی برای فعالسازی همزمان درگاههای رقیب در فروشگاهها. 3. عدم تنبیه فروشگاههایی که از خدمات رقبا استفاده میکنند. این تغییرات میتواند ساختار قدرت در بازار خرید اقساطی ایران را به نفع تنوع و رقابت بازتعریف نماید.
نتیجهگیری پیروزی منطق بازار بر منطق عدد واکنش دیجیپی نشان میدهد که در دعوای حقوقی فعلی، استدلالهای کمی (شمارش قراردادها) در برابر استدلالهای کیفی (تحلیل قدرت بازار، حجم تراکنش، و موقعیت استراتژیک) شکست خوردهاند. رای شورای رقابت و دفاع مستند دیجیپی، معیار جدیدی برای سنجش رفتارهای انحصاری در اقتصاد دیجیتال ایران تدوین کردهاند تأثیر واقعی بر ساختار بازار بر تعداد امضاهای قراردادی مقدم است.
این رویکرد، گام بلندی در جهت بلوغ حقوق رقابت و حفظ منافع مصرفکننده و کسبوکارهای کوچک در ایران است.
