آمپولهای لاغری راهکار معجزه یا تهدید سلامت؟ بررسی تخصصی مزایا و مخاطر, موضوع آمپولهای لاغری در سالهای اخیر به یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در حوزه سلامت و زیبایی تبدیل شده است.
با ورود برندهای معروفی نظیر اوزمپیک و مانجارو به بازار ایران — که بخش قابل توجهی از آن به صورت غیرقانونی و بدون نظارت انجام شده — و همچنین تولید نمونه داخلی مشابه مانجارو توسط یک شرکت دانشبنیان، ایران به دومین کشور سازنده این دارو در جهان پس از آمریکا تبدیل شده است.
لهای لاغری چگونه است؟ دکتر ساغر براتی توضیح میدهد که این آمپولها حاوی هورمونهایی هستند که عملکرد را در بدن تقلید میکنند.
این مکانیسم باعث موارد زیر میشود افزایش ترشح انسولین از پانکراس تقویت احساس سیری و کاهش اشتها کاهش سرعت تخلیه معده و حرکات روده بهبود مقاومت به انسولین نتیجه این فرآیندها، کاهش دریافت کالری و در نهایت کاهش وزن بدن است.
صص بر روی ضرورت تجویز و نظارت پزشکی تأکید دارند.
مصرف خودسرانه این داروها عوارض جدی به همراه دارد که شایعترین آنها عبارتند از التهاب و درد در محل تزریق تهوع و استفراغ مداوم یبوست یا اسهال سوءهاضمه و نفخ دکتر براتی هشدار میدهد که افرادی که تحت تأثیر تبلیغات فضای مجازی، برای کاهش ۴ تا ۵ کیلوگرم وزن در یک تا دو ماه از این داروها استفاده میکنند، خود را در معرض خطرات جدی قرار میدهند.
این داروها برای افراد با شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ یا بالای ۲۷ همراه با دیابت تجویز میشوند و استفاده از آنها در افراد با اضافه وزن ملایم، نسبت ریسک به نفع را به شدت بالا میبرد. شرایط الزامی برای مصرفکنندگان پروتئین و ورزش یک نکته حیاتی که اغلب نادیده گرفته میشود، الزامهای تغذیهای و ورزشی در طول درمان است.
دکتر براتی تأکید میکند که افراد تحت درمان باید به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، روزانه ۱ تا ۲ گرم پروتئین دریافت کنند برنامه ورزش منظم و منسجم داشته باشند بدون رعایت این دو اصل، کاهش وزن ناشی از این داروها به همراه از دست دادن توده عضلانی (سارکوپنی) و کاهش چگالی استخوان خواهد بود که عواقب بدی برای متابولیسم و سلامت بلندمدت دارد.
چاقی یک بیماری متابولیک با عواقب مرگبار دکتر سیدمؤید علویان رویهای متفاوت دارد؛ او معتقد است اگرچه تبلیغ این داروها اشتباه است، اما کفه ضرر چاقی بسیار سنگینتر از عوارض دارو یا حتی جراحی لاغری است.
چاقی عامل اصلی یا تشدیدکننده بیماریهای زیر است دیابت نوع ۲ فشار خون بالا بیماریهای کبدی (به ویژه کبد چرب) بیماریهای قلبی و عروقی افزایش ریسک انواع سرطان آمارها نشان میدهد که ۴۰ درصد ایرانیها مبتلا به کبد چرب هستند (بخشی ناشی از چاقی) و ۶۰ درصد جامعه اضافه وزن دارند. در سطح جهان نیز نزدیک به ۱.۹ میلیارد نفر با اضافه وزن روبرو هستند.
در این بستر، آمپولهای لاغری با تحریک هورمونهای و GIP، پیام سیری را به مغز ارسال کرده و تخلیه معده را کند میکنند، که میتواند در کاهش بیماریهای متابولیک موثر باشد. اساس درمان تغییر سبک زندگی، نه دارو هر دو متخصص و حتی شرکتهای تولیدکننده بر یک نکته توافق نظر دارند اساس درمان چاقی، تغییر سبک زندگی است. داروها و جراحی تنها ابزارهای کمکی هستند.
دکتر علویان اشاره میکند که درصدی از مردم با هیچکدام از روشها نمیتوانند به وزن ایدهآل برسند، بنابراین باید برای هر فرد یک پروتکل شخصیسازی شده تدوین شود. همچنین او پیشنهاد میکند که همانند جراحی متابولیک که اکنون تحت پوشش بیمه است، پوشش بیمهای برای آمپولهای لاغری نیز در مورد بیماران با چاقی مبدا و عوارض متابولیک جدی در نظر گرفته شود. نگرانیهای بلندمدت آیا عوارض ناشناختهای وجود دارد؟
چون این داروها (به ویژه نسلهای جدید دوگانهعمل مانند تیرزپاتاید/مانجارو) تاریخچه طولانی مصرف گسترده در عموم مردم ندارند، نگرانی از بروز عوارض درازمدت ناشناخته وجود دارد. اما متخصصان با استدلال مقایسهای به واکسن کرونا میپردازند اگر به دلیل ترس از عوارض ناشناخته از تزریق واکسن خودداری میشد، بشر نمیتوانست از آن همهگیری خارج شود.
به همین ترتیب، احتمال قوی وجود دارد که در آینده ثابت شود کاهش وزن با هر روش موثری (شامل آمپولها) باعث کاهش چشمگیر ریسک سرطانها و بیماریهای متابولیک شده است. نتیجهگیری تصمیمگیری آگاهانه با مشورت تخصصی آمپولهای لاغری نه جادوی یکشبهاند و نه سمی که باید به هر قیمتی از آن فرار کرد. این داروها ابزارهای قدرتمند پزشکی هستند که در دست پزشک متخصص و برای بیمار مناسب، میتوانند زندگی را تغییر دهند.
اما مصرف خودسرانه، بدون برنامه غذایی-ورزشی و در افراد غیرموردنیاز، یک قمار خطرناک با سلامت است. پیشنهاد نهایی اگر با چاقی یا اضافه وزن روبرو هستید، ابتدا با یک متخصص گوارش، متابولیسم یا اندوکرینولوژیست مشورت کنید. ارزیابی کامل متابولیک، بررسی سوابق پزشکی و تدوین برنامه جامع سبک زندگی، قدم اول و مهمترین گام در مسیر سلامت است.
