تحقیق جدیدی دربارهی نقش انسانها در منقرض شدن نئاندرتالیها, یکی از الطويلترین پرسشهای دیرنشناسی این است که آیا انسانهای مدرن مستقیماً مسئول منقرض شدن نئاندرتالیها بودهاند یا خیر. پژوهشهای جدید نشان میدهند که این موضوع بسیار پیچیدهتر است و نمیتواند تنها به دلیل جنگ یا خشونت توضیح داده شود. بازگشါی بین این دو گروه بشر در دورهی پیلستوسن ی، نه تنها از طریق ف، بلکه از طریق رقابت بیولوژیکی و فرهنگی رخ داد.
é تحقیقات عصبی و آناتومی مغز نشان میدهند که های نیز نه تنها در تعداد داشتند، بلکه ساختار اتصالات عصبی مغزشان نیز کارآمدتر بود.
é és, é é در مقابل، جماعات انسانی بزرگتر میتوانستند نوآوریهای سنتی و فناوری را بهتر حفظ و توسعه دهند.
همچنین، a این تفاوت در ابزارشکār، بهویژه در é شکار با حیوانات بزرگ، می dé é نوآمیซ، برخی نظریهها پرغنظراند که درگیریهای داخلی میان گروههای نئاندرتالی نیز به کاهش جمعیت آنها کمک کرده باشد., é éés در نهایت، منقرضشدن نئاندرتالیها mö نتیجهٔ یک مجموعهٔ بود برتریهای و تکنولوژیکی انسان مدرن،شکستگی زیستی نئاندرتالیها، و و بین گروههای انسانی.
این دیدگاه vš با לפני حوالي 40 000–50 000, té é بين è