گذراندن زمان در فضا اثرات متنوعی بر فضانوردان میگذارد که برخی از آنها جدی و برخی دیگر عجیب توصیف میشوند؛ از جمله این پدیده که غذاها در محیط فضایی طعم ناخوشایندی پیدا میکنند.
تغییر طعم غذا میتواند به حدی جدی باشد که فضانوردان نتوانند مواد مغذی مورد نیاز خود را تامین کنند؛ این مسئله گروهی از دانشمندان علوم غذایی از استرالیا و هلند را به بررسی علل احتمالی بدمزه شدن غذا در فضا سوق داد.
پژوهشهای پیشین نشان داده بود بد بودن طعم غذا ممکن است ناشی از اثر بیوزنی بر توزیع مایعات داخلی بدن باشد که موجب تورم صورت میشود، اما برخی فضانوردان گزارش کردهاند این مشکل حتی پس از پایان یافتن اثرات جابجایی مایعات همچنان ادامه دارد.
گریس لوک، دانشمند مواد غذایی از دانشگاه RMIT استرالیا، و همکارانش با تمرکز بر نحوه تأثیر محیط اطراف و شرایط ذهنی بر درک بو، شرکتکنندگان را در محیط واقعیت مجازی قرار دادند که برای شبیهسازی تجربه حضور در ایستگاه فضایی بینالمللی طراحی شده بود.
محیط شبیهسازی شامل اجسام شناور برای مدلسازی ریزگرانش، فضای محصور مشابه داخلی ایستگاه فضایی و نویز پسزمینه مشابه صداهای عملیاتی بلندی بود که در ایستگاه گزارش شده است.
پژوهشگران سه رایحه وانیل، بادام و لیمو را به شرکتکنندگان ارائه کردند و از آنها خواستند شدت هر بو را در مقیاس یک تا پنج ارزیابی کنند؛ نتایج نشان داد بوی لیمو در هر دو محیط یکسان باقی مانده، اما وانیل و بادام در محیط شبیهسازی ایستگاه فضایی شدیدتر به نظر میرسند.
دانشمندان حدس میزنند ترکیب آروماتیک فراری به نام بنزآلدهید که هم در وانیل و هم در بادام وجود دارد اما در لیمو یافت نمیشود، عامل اصلی این تفاوت در درک بو است.
مطالعه حاضر اگرچه پاسخ قطعی به این پرسش نمیدهد که چرا حواس بویایی و چشایی فضانوردان پس از کاهش جابجایی مایعات همچنان ضعیف میماند، اما از فرضیهای حمایت میکند که درک بو به شرایط محیطی بستگی دارد.
یافتههای این پژوهش میتواند در طراحی رژیمهای غذایی مناسبتر برای فضانوردان و همچنین افرادی که در محیطهای ایزوله روی زمین زندگی میکنند، مانند سالمندان در خانههای مراقبت، کاربرد داشته باشد و مصرف مواد مغذی را در این افراد بهبود بخشد.
مقاله کامل این تحقیق در مجله بینالمللی علوم و فناوری غذا ( & ) منتشر شده است.